“Rest Energy” (Durgun Enerji, 1980) eseri, Marina Abramović ve uzun süreli iş birliği yaptığı sevgilisi Ulay tarafından gerçekleşen, performans sanatı tarihindeki en riskli ve duygusal açıdan yoğun eserlerden biridir. Eser, bir yay ve ok aracılığıyla fiziksel ve duygusal güven, tehlike ve gerilim temalarını vurgular. Psikolojik açıdan analiz edildiğinde, eserin birçok farklı boyutu dikkat çekicidir.

“Rest Energy” performansında Abramović ve Ulay, bir yay ve okun oluşturduğu ölümcül bir gerilim içinde yer alır. Yayın ipi, yalnızca dört dakikalık performans boyunca ikisinin de vücut ağırlıkları ve dengesine bağlıdır. Ulay yayı gererken, Abramović okun ucunu kendi kalbine doğrultur. Bir mikrofon yardımıyla izleyiciler, ikilinin hızlanan kalp atışlarını duyabilir. Bu durum, hem fiziksel hem de duygusal olarak gerilim yaratır.

Performans, Abramović ve Ulay’in arasındaki derin güven ilişkisini gözler önüne seriyor. Abramović, hayatını Ulay’ın kontrol ettiği yayı tutma becerisine bırakıyor. Bu durum, bir ilişkideki teslimiyet ve kontrol arasındaki karmaşık dengeyi simgeliyor. İlişkilerde güven duygusunun kırılganlığı ve sınırları, bu eserde fiziksel bir gerçeklik haline gelir.

Abramović, okun doğrudan kalbine yöneldiği bu performansta ölümle yüzleşiyor. Psikolojik olarak, bu tür bir eylem, bireyin varoluşsal korkularını ve ölümlülüğünü sorgulamasına neden olabilir. Freud’un ölüm içgüdüsü (thanatos) ve hayatta kalma içgüdüsü (eros) kavramları üzerinden bakıldığında, “Rest Energy”, bu iki içgüdü arasındaki çatışmayı somutlaştırıyor.

Performans sırasında ikilinin kalp atışlarının duyulması, duygusal stresin fiziksel bir yansımasıdır. Kalp atışlarının ritmi, izleyicinin de empati kurmasını ve benzer bir gerilim hissetmesini sağlar. Bu, beden ve zihin arasındaki bağın sanat yoluyla ifade edilmesinin güçlü bir örneği denebilir.

Abramović, kontrolü Ulay’e bırakarak, itaati ve gücü sorgulayan bir rol üstleniyor. Bu, toplumsal güç dinamiklerinin ve bireyin bu dinamiklere tepkisinin bir yansıması olarak görülebilir. İzleyiciler, performansı izlerken hem fiziksel hem de psikolojik bir rahatsızlık hisseder. Ölüm riski barındıran bir performansı izlemek, hem merak uyandırır hem de izleyiciyi kendi korkularıyla yüzleşmeye zorlar. Psikolojik olarak bu, izleyicide bir tür “seyirci etkisi (bystander effect)” duygusunu tetikleyebilir; izleyiciler pasif bir şekilde izlerken, olası bir kazaya tanık olma fikriyle yüzleşir.

“Rest Energy”, psikolojik bir perspektiften değerlendirildiğinde, insan ilişkilerindeki güven, kontrol ve teslimiyet dinamiklerini sorgulayan, ölüm korkusu ve fiziksel sınırların farkındalığını artıran bir performans olarak öne çıkar. Abramović ve Ulay, sanat yoluyla izleyicilere sadece bir gösteri değil, aynı zamanda derin bir duygusal ve zihinsel deneyim sunar.

Eser, izleyiciyi hem kendi iç dünyasını hem de ilişkilerindeki dengeleri sorgulamaya davet eder; bu nedenle performans sanatı ve psikoloji arasındaki bağlantıyı anlamak için güçlü bir örnektir.

Marina Abramović’in “Rest Energy” performansı, benim için bir ilişkiyi güçlü kılan en temel unsuru, yani kırılganlığı merkezine alıyor. Eserde Abramović ve Ulay, birbirlerine tam anlamıyla teslim olmuş durumda; yay ve ok arasındaki tehlikeli denge, güvenin sınırlarını fiziksel bir gerçeklik olarak ortaya koyuyor. Tıpkı bir ilişkide olduğu gibi, bu performansta da bir taraf, diğerine zarar verme gücünü elinde tutarken, diğeri kendini ona teslim ediyor.

Bazen kaliteli bir ilişki kurmanın yolu, kendimizi savunmasız bırakmaktan ve karşımızdaki kişiye bizi incitebilecek bir güç verirken, bunu yapmayacağına güvenmekten geçiyor. Güçlü ilişkiler, yalnızca duvarları yıkıp gerçek benliğimizi ortaya koyduğumuzda gelişiyor. “Rest Energy,” kırılganlığın, sevgi ve güvenle birleştiğinde ilişkiyi nasıl derinleştirebileceğinin sanatsal bir ifadesi gibi.

Bir ilişkide, sevgi karşı tarafa bizi incitme gücünü verip, buna rağmen o güce dokunmayacağına inanmak değil midir? İşte bu kırılganlık, ilişkiyi güçlendiren temel taşlardan biri. Abramović’in kalbine yöneltilen ok, her an bir felaket yaratma potansiyeline sahip olsa da, tam tersine, iki kişi arasındaki güvenin en saf halini yansıtıyor. Bu performans, bana sevginin güvenle birleştiğinde kırılganlığı nasıl bir güç kaynağına dönüştürebileceğini hatırlatıyor.